Khối lượng vốn cần giải ngân trong những tháng cuối năm 2026 còn lớn, trong khi việc xây dựng danh mục dự án và hoàn thiện cơ chế phân bổ vốn cho giai đoạn 2026 - 2030 vẫn còn một số vướng mắc. Trước yêu cầu bảo đảm tiến độ thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia, tỉnh Khánh Hòa đang tập trung rà soát, hoàn thiện hồ sơ, tháo gỡ khó khăn từ cơ sở, nâng cao chất lượng đề xuất dự án và xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương.
Các Chương trình mục tiêu quốc gia phải bảo đảm chính sách đúng địa bàn, đúng đối tượng và đáp ứng nhu cầu cấp thiết (nguồn: baochinhphu.vn).
Nhiều vướng mắc trong xây dựng danh mục dự án
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, tổng kế hoạch vốn ngân sách nhà nước năm 2025 của 3 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025 được kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân sang năm 2026 là hơn 225,6 tỷ đồng. Đến ngày 30/9/2026, tỉnh đã giải ngân hơn 120,5 tỷ đồng, đạt 53,4% kế hoạch. Trong đó, vốn đầu tư công giải ngân hơn 68,8 tỷ đồng, đạt 63,5%; kinh phí thường xuyên giải ngân hơn 51,7 tỷ đồng, đạt 44,1%. Xét theo nguồn vốn, ngân sách Trung ương giải ngân hơn 78,6 tỷ đồng, đạt 54,3%; ngân sách địa phương giải ngân hơn 41,9 tỷ đồng, đạt 52%.
Như vậy, sau 9 tháng, số vốn chưa giải ngân còn hơn 105 tỷ đồng. Tiến độ thực hiện giữa các nguồn vốn và nhóm nhiệm vụ còn chênh lệch, nhất là kinh phí thường xuyên có tỷ lệ giải ngân thấp hơn vốn đầu tư công.
Song song với việc giải ngân nguồn vốn chuyển tiếp, tỉnh đang chuẩn bị các điều kiện triển khai chương trình trong giai đoạn 2026 - 2030. Tổng nguồn lực dự kiến thực hiện các chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn tỉnh là hơn 4.545 tỷ đồng. Trong đó, vốn đầu tư công hơn 3.333 tỷ đồng, gồm ngân sách Trung ương hơn 1.224 tỷ đồng và ngân sách địa phương hơn 2.109 tỷ đồng; nguồn chi thường xuyên hơn 1.211 tỷ đồng.
Với quy mô nguồn lực lớn, việc xây dựng kế hoạch, xác định nhu cầu và lựa chọn danh mục dự án phải được thực hiện chặt chẽ, sát thực tế, bảo đảm đúng mục tiêu từng chương trình. Tuy nhiên, qua rà soát, Sở Nông nghiệp và Môi trường nhận thấy chất lượng đăng ký, xây dựng kế hoạch chi tiết vốn đầu tư công ở một số địa phương chưa đáp ứng yêu cầu. Việc đánh giá mức độ thiếu hụt so với từng tiêu chí chưa được lượng hóa cụ thể, khiến cơ quan chuyên môn gặp khó khăn khi xem xét tính cấp thiết, quy mô và nhu cầu đầu tư của dự án.
Đối với các công trình giao thông, thủy lợi, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn, cảnh quan, không gian xanh, một số hồ sơ chưa làm rõ mức độ đóng góp của dự án vào việc hoàn thành các tiêu chí. Hiệu quả kinh tế - xã hội, kết quả đầu ra và khả năng phát huy hiệu quả sau đầu tư cũng chưa được chứng minh đầy đủ bằng số liệu. Bên cạnh đó, một số đề xuất chưa thể hiện rõ sự phù hợp với quy hoạch được phê duyệt hoặc định hướng phát triển của địa phương. Việc rà soát, tổng hợp các dự án có cùng mục tiêu, tính chất và lĩnh vực chưa đồng bộ, tiềm ẩn nguy cơ phân tán nguồn lực, đầu tư chưa sát nhu cầu thực tế.
2. Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường báo cáo những khó khăn, vướng mắc tại cuộc họp Ban chỉ đạo Chương trình mục tiêu quốc gia tỉnh ngày 27/10 (Ảnh: Như Tuấn).
Để khắc phục những hạn chế trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương rà soát hiện trạng công trình, khu vực dự kiến đầu tư, xác định cụ thể phần còn thiếu so với yêu cầu của từng tiêu chí. Hồ sơ dự án phải làm rõ căn cứ quy hoạch, tính cấp thiết, quy mô, hiệu quả đầu tư và khả năng cân đối nguồn lực; đồng thời xác định các kết quả đầu ra có thể đo lường như chiều dài đường được nâng cấp, diện tích được phục vụ, số hộ dân hưởng lợi hoặc số công trình được cải thiện. Việc rà soát, sắp xếp danh mục dự án cần được thực hiện đồng bộ, bảo đảm lựa chọn đúng nhu cầu, phù hợp mục tiêu từng chương trình và khả năng cân đối ngân sách, tránh đề xuất dự án thiếu căn cứ hoặc đầu tư dàn trải.
Khẩn trương hoàn thiện kế hoạch, đẩy nhanh tiến độ giải ngân
3. Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Việt Hùng kết luận tại cuộc họp Ban chỉ đạo Chương trình mục tiêu quốc gia (Ảnh: Như Tuấn).
Kết luận tại cuộc họp Ban chỉ đạo Chương trình mục tiêu quốc gia tỉnh (ngày 27/10), Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Việt Hùng yêu cầu thủ trưởng các sở, ban, ngành, đơn vị liên quan và Chủ tịch UBND các xã, phường nghiêm túc rút kinh nghiệm về những tồn tại, hạn chế trong công tác tham mưu, phối hợp và tổ chức thực hiện. Các đơn vị phải đề cao trách nhiệm người đứng đầu, chủ động phối hợp, nâng cao chất lượng tham mưu, bảo đảm nhiệm vụ được thực hiện đúng tiến độ, chất lượng và hiệu quả; không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, không để chậm trễ hoặc bỏ sót nhiệm vụ.
Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh, thời gian thực hiện nhiệm vụ năm 2026 không còn nhiều, trong khi khối lượng công việc còn lớn. Vì vậy, các cơ quan, đơn vị, địa phương phải tập trung đẩy nhanh tiến độ triển khai, bảo đảm các chương trình được thực hiện đồng bộ, liên tục, không làm gián đoạn việc thực hiện chính sách, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người dân. Việc sử dụng nguồn lực phải đúng quy định, có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải, trùng lặp, thất thoát, lãng phí và tiêu cực.
Đối với 3 chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan làm việc trực tiếp với 39 xã, phường để hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ danh mục dự án theo ý kiến của Sở Tài chính, hoàn thành chậm nhất ngày 2/11/2026.
Đối với Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phải khẩn trương rà soát, hoàn thiện hồ sơ dự thảo nghị quyết quy định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ vốn ngân sách nhà nước thực hiện chương trình, báo cáo UBND tỉnh trước ngày 31/10/2026. Đồng thời, tổ chức làm việc với các địa phương, cơ quan liên quan để thống nhất danh mục nhiệm vụ, dự án và phương án phân bổ vốn năm 2026, gửi Sở Tài chính chậm nhất ngày 2/11/2026.
Trên cơ sở danh mục và phương án phân bổ vốn do các sở tổng hợp, Sở Tài chính có trách nhiệm rà soát, hoàn thiện danh mục nhiệm vụ, dự án, phương án phân bổ vốn đầu tư công và kinh phí chi thường xuyên; hoàn thiện hồ sơ dự thảo nghị quyết về kế hoạch phân bổ vốn ngân sách nhà nước giai đoạn 2026 - 2030, báo cáo UBND tỉnh xem xét, trình cấp có thẩm quyền trước ngày 5/11/2026. Các sở, ngành liên quan cũng phải nghiên cứu quy định chuyển tiếp tại Nghị định số 387/2026/NĐ-CP của Chính phủ, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, thủ tục để bảo đảm đủ điều kiện phân bổ vốn năm 2026, không để gián đoạn việc thực hiện các chương trình.
Đối với nguồn vốn năm 2025 được kéo dài sang năm 2026, Chủ tịch UBND tỉnh thống nhất chuyển vốn đối với các nhiệm vụ, dự án đã hết nhiệm vụ chi và những dự án có vướng mắc về cơ chế, chính sách ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân. Các cơ quan, đơn vị, địa phương phải thực hiện nghiêm kế hoạch giải ngân đã đăng ký, phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn trước ngày 31/12/2026.
Để bảo đảm mục tiêu này, lãnh đạo phụ trách và cán bộ chuyên môn phải trực tiếp theo dõi từng nhiệm vụ, dự án; thường xuyên cập nhật tiến độ, khối lượng thực hiện, hồ sơ nghiệm thu, thanh toán và giải ngân; chủ động xử lý hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền giải quyết khó khăn, không để chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan. Các đơn vị phải báo cáo kết quả giải ngân định kỳ trước ngày 13 hằng tháng, đồng thời cập nhật trên nền tảng IOC Khánh Hòa. Đối với những khoản vốn không có khả năng giải ngân, cơ quan được giao vốn phải báo cáo rõ nguyên nhân, số vốn còn lại và đề xuất phương án xử lý theo quy định.
Kiện toàn bộ máy, nâng cao hiệu quả điều hành
Cùng với việc tháo gỡ khó khăn về hồ sơ và nguồn vốn, công tác kiện toàn tổ chức chỉ đạo, điều phối thực hiện các chương trình cũng được tỉnh đặt ra với những thời hạn cụ thể. Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Nội vụ và các cơ quan liên quan tham mưu kiện toàn Ban Chỉ đạo tỉnh trước ngày 30/10/2026; hoàn thiện quy chế hoạt động, phân công nhiệm vụ các thành viên và chương trình công tác năm 2026 trước ngày 8/11.
Việc kiện toàn Văn phòng Điều phối phải hoàn thành trước ngày 5/11 theo hướng chuyên trách, tinh gọn, hiệu quả, đủ năng lực thực hiện nhiệm vụ; không phát sinh đầu mối quản lý nhà nước và không làm tăng biên chế địa phương.
Chủ động xây dựng kế hoạch, bố trí nguồn lực giai đoạn 2026 - 2030
Đối với kế hoạch thực hiện các chương trình giai đoạn 2026 - 2030, Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Y tế, Sở Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ quan, địa phương liên quan xây dựng kế hoạch 5 năm và hằng năm. Kế hoạch phải xác định đầy đủ mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ, danh mục dự án và phương án phân bổ nguồn lực.
Các sở, ngành liên quan phải gửi thông tin, số liệu, danh mục nhiệm vụ, dự án và đề xuất phương án bố trí vốn về Sở Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 10/11/2026. Kế hoạch phải được gửi Sở Tài chính cho ý kiến về nguồn vốn, khả năng cân đối ngân sách trước ngày 12/11; hoàn thiện và báo cáo UBND tỉnh trước ngày 15/11/2026.
Sở Tài chính có trách nhiệm căn cứ thông báo chính thức của Trung ương về nguồn vốn hỗ trợ để tham mưu bố trí ngân sách địa phương đối ứng, bảo đảm tỷ lệ tối thiểu 30% tổng vốn ngân sách Trung ương hỗ trợ và phù hợp với khả năng cân đối ngân sách tỉnh. Đồng thời, phối hợp với Sở Xây dựng và các cơ quan liên quan rà soát nhu cầu kinh phí lập quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 tại các địa phương, xác định danh mục ưu tiên và đề xuất nguồn vốn thực hiện. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Hòa Nam theo dõi, chỉ đạo nhiệm vụ này.
Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các thành viên Ban Chỉ đạo tăng cường kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn các cơ quan, đơn vị, địa phương triển khai chương trình; chủ động xử lý khó khăn thuộc thẩm quyền, kịp thời báo cáo những vấn đề liên ngành, vượt thẩm quyền hoặc có nguy cơ ảnh hưởng tiến độ chung. Thủ trưởng các sở, ban, ngành và Chủ tịch UBND xã, phường chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng nhiệm vụ được giao; bảo đảm thông tin, số liệu đầy đủ, thống nhất, kịp thời.
Công tác triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của các cấp, các ngành và địa phương. Trong đó, hoàn thiện danh mục dự án, tháo gỡ kịp thời những vướng mắc về cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị là những yếu tố quan trọng để đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn vốn còn lại, bảo đảm nguồn lực được phân bổ đúng trọng tâm và phát huy hiệu quả.
Như Tuấn