TỈNH KHÁNH HÒA

Ngày 20/10, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2007/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. 

Một góc đô thị Nha Trang (nguồn: baokhanhhoa.vn).

Phạm vi lập quy hoạch bao gồm toàn bộ địa giới hành chính tỉnh Khánh Hòa sau sắp xếp, sáp nhập tỉnh Khánh Hòa và tỉnh Ninh Thuận theo Nghị quyết số 1667/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025. Tổng diện tích tự nhiên khoảng 8.706,75km², tương đương 870.675ha; trong đó diện tích đất tự nhiên của 64 đơn vị hành chính khoảng 821.045ha, diện tích đặc khu Trường Sa khoảng 49.630ha. Ngoài ra, quy hoạch nghiên cứu khoảng 6.247ha khu vực dự kiến lấn biển. Thời hạn quy hoạch gồm giai đoạn ngắn hạn đến năm 2030 và năm 2040, giai đoạn dài hạn đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075.

Quy hoạch xác định mục tiêu xây dựng Khánh Hòa trở thành đô thị loại I, thành phố hiện đại, thông minh, xanh và bền vững; là cực tăng trưởng quan trọng của cả nước, đô thị biển - cửa ngõ quốc tế có sức cạnh tranh cao. Quy hoạch định hướng phát triển không gian đô thị đa cực, đa trung tâm, gắn với liên kết vùng; xây dựng hệ thống đô thị, hạ tầng đồng bộ, hiện đại; phát triển kinh tế biển, du lịch, công nghiệp công nghệ cao, năng lượng sạch, logistics, thương mại, tài chính và đổi mới sáng tạo. Qua đó, nâng cao chất lượng sống của người dân, bảo đảm quốc phòng - an ninh và mở rộng hợp tác quốc tế.

Một góc đô thị Phan Rang (nguồn: baokhanhhoa.vn).

Dự báo phát triển

Quy hoạch dự báo quy mô dân số đô thị Khánh Hòa đến năm 2030 khoảng 2,7 - 2,8 triệu người, bao gồm dân số thường trú và dân số quy đổi; đến năm 2040 khoảng 3,7 - 3,8 triệu người; đến năm 2050 khoảng 5 - 5,1 triệu người. Dân số trong độ tuổi lao động dự kiến chiếm khoảng 55 - 60% dân số thường trú đến năm 2040, tương đương 1,82 - 1,98 triệu người; đến năm 2050 chiếm khoảng 60 - 65%, tương đương 2,55 - 2,76 triệu người.

Cùng với gia tăng dân số, lượng khách du lịch được dự báo tiếp tục tăng mạnh. Đến năm 2030, đô thị Khánh Hòa dự kiến đón khoảng 30 - 33 triệu lượt khách; năm 2040 khoảng 40 - 42 triệu lượt khách và đến năm 2050 khoảng 55 - 60 triệu lượt khách. Đây là cơ sở để định hướng phát triển hệ thống đô thị, hạ tầng du lịch, dịch vụ, giao thông và các công trình xã hội đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn.

Về sử dụng đất, diện tích đất xây dựng toàn đô thị dự kiến khoảng 98.310 - 100.960 ha vào năm 2030; khoảng 134.790 - 137.210 ha vào năm 2040 và khoảng 176.860 - 179.810 ha vào năm 2050. 

Để đáp ứng quy mô phát triển trong dài hạn, quy hoạch xác định mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm, dựa trên cấu trúc “2 phân vùng phát triển - 3 cực động lực - 4 hành lang kết nối”. Trong đó, đô thị Nha Trang giữ vai trò hạt nhân; các khu vực Vân Phong, Nha Trang, Cam Lâm, Phan Rang và Cà Ná được xác định là những trung tâm có vai trò dẫn dắt, tạo động lực tăng trưởng kinh tế toàn bộ đô thị, lan tỏa các đô thị sinh thái phía Tây.

Hai phân vùng phát triển

Hai phân vùng phát triển được xác định gồm vùng động lực kinh tế biển phía Đông và vùng chức năng nông nghiệp, lâm nghiệp, đô thị sinh thái phía Tây.
Vùng động lực kinh tế biển phía Đông bao gồm chuỗi đô thị phân bố theo hành lang kinh tế Bắc - Nam, từ Vân Phong, Ninh Hòa, Nha Trang, Diên Khánh, Cam Lâm, Cam Ranh đến Phan Rang - Tháp Chàm, Vĩnh Hải, Ninh Phước, Thuận Nam và Cà Ná. Đây là vùng động lực chủ yếu về hành chính, du lịch, công nghiệp, kinh tế, dịch vụ và năng lượng cấp vùng. 

Trong khi đó, vùng phía Tây gồm các khu vực Khánh Sơn, Khánh Vĩnh, Bác Ái, Lâm Sơn và Ninh Sơn, với chức năng chủ đạo là phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp, văn hóa, du lịch sinh thái và bảo tồn thiên nhiên. 

Ba cực động lực phát triển

Quy hoạch xác định 3 cực động lực, gồm: Cực động lực trung tâm phía Bắc, cực động lực trung tâm hạt nhân và cực động lực trung tâm phía Nam. Trong đó, khu vực vịnh Vân Phong là cực động lực phía Bắc, tập trung phát triển công nghiệp và logistics quy mô lớn. Vùng đô thị Nha Trang cùng khu vực Cam Lâm, Cam Ranh là cực động lực trung tâm hạt nhân, giữ vai trò chủ đạo về hành chính, dịch vụ, tri thức và điều phối các dòng nguồn lực. Vùng đô thị Phan Rang và khu vực kinh tế phía Nam là cực động lực phía Nam, tập trung phát triển du lịch, văn hóa, năng lượng sạch, công nghiệp xanh và đổi mới sáng tạo.

Bốn hành lang phát triển

Để kết nối các cực động lực và hình thành mạng lưới đô thị thống nhất, quy hoạch xác định 4 hành lang phát triển, gồm 1 hành lang Bắc - Nam và 3 hành lang Đông - Tây.

Hành lang Bắc - Nam được hình thành trên cơ sở các tuyến đường ven biển, quốc lộ 1, cao tốc Bắc - Nam và đường sắt Bắc - Nam. Trong đó, các tuyến đường ven biển giữ vai trò trục phát triển kinh tế biển, gắn với hệ thống cảng biển quốc tế, cảng hàng không, khu kinh tế ven biển, các đô thị ven biển và hệ thống logistics. Các tuyến giao thông quốc lộ, cao tốc và đường sắt kết nối chuỗi đô thị Vân Phong - Ninh Hòa - Nha Trang - Cam Lâm - Cam Ranh - Phan Rang - Tháp Chàm - Cà Ná.

Ba hành lang Đông - Tây có chức năng tăng cường liên kết giữa khu vực ven biển với Tây Nguyên và các địa phương lân cận. Hành lang Vân Phong - Buôn Ma Thuột kết nối cảng Nam Vân Phong, đô thị Ninh Hòa với Buôn Ma Thuột thông qua cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, quốc lộ 26 và quốc lộ 26B.

Hành lang Nha Trang - Diên Khánh - Khánh Vĩnh kết nối với Lâm Đồng thông qua cao tốc Nha Trang - Liên Khương và quốc lộ 27C. Hành lang thứ ba kết nối trung tâm Phan Rang - Tháp Chàm với khu vực Tây Nguyên thông qua tuyến cao tốc Phan Rang - Liên Khương - Buôn Ma Thuột và tuyến đường sắt Tháp Chàm - Đà Lạt.

Hình thành hệ thống đô thị đa trung tâm

Về phát triển đô thị, giai đoạn 2026 - 2027, Khánh Hòa đạt tiêu chí đô thị loại I, với 15 đô thị. Đến năm 2030, Khánh Hòa là thành đô thị loại I, thành phố trực thuộc Trung ương, với hệ thống 21 đô thị, gồm 5 đô thị định hướng loại II, 16 đô thị loại III. 

Đến năm 2040, hoàn thiện hệ thống 5 đô thị loại II. Trong đó, đô thị Cam Lâm mở rộng gồm Suối Dầu, Cam Hiệp và Cam An. Các đô thị Phước Dân, Tân Sơn, Cà Ná, Vĩnh Hải, Thuận Bắc, Thuận Nam, Lâm Sơn và Bắc Ái Đông tập trung đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội để hoàn thiện tiêu chí, tiêu chuẩn đô thị loại III.

Đến năm 2050, phát triển hoàn chỉnh hệ thống 21 đô thị loại II, loại III và đặc khu theo 3 phân vùng. Vùng kinh tế biển động lực phía Đông gồm 5 đô thị loại II, 9 đô thị loại III. Vùng nông, lâm nghiệp, sinh thái núi phía Tây gồm 6 đô thị. Đặc khu Trường Sa.

Mở rộng các động lực kinh tế

Một góc đô thị Cam Lâm (nguồn: baokhanhhoa.vn).

Quy hoạch định hướng hình thành khu trung tâm hành chính mới của tỉnh tại khu vực xã Cam Lâm, với quy mô khoảng 115ha. Khu vực này tập trung trụ sở các cơ quan Đảng, HĐND, UBND tỉnh, các sở, ban, ngành và cơ quan có liên quan. Trong giai đoạn ngắn hạn, trung tâm hành chính hiện hữu tại đô thị Nha Trang tiếp tục được duy trì. Khu trung tâm mới được đầu tư theo lộ trình phù hợp với nguồn lực và tiến độ hạ tầng. Sau khi di dời, các trụ sở cơ quan tại khu vực trung tâm Nha Trang được chuyển đổi sang chức năng công cộng, dịch vụ - thương mại.

Về công nghiệp, quy mô đất sản xuất công nghiệp và kho tàng dự kiến khoảng 14.990 - 15.090ha. Không gian công nghiệp được tổ chức theo mô hình xanh, công nghệ cao, thông minh, gắn với cảng biển, logistics và các hành lang kinh tế. Ba vùng công nghiệp chính được xác định gồm: cực phía Bắc Vân Phong - Ninh Hòa tập trung công nghiệp năng lượng, lọc hóa dầu, công nghiệp nặng, công nghiệp hỗ trợ và dịch vụ logistics; cực trung tâm Diên Khánh - Cam Lâm - Cam Ranh phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp sạch, chế biến sâu và logistics hàng không - cảng biển; cực phía Nam Phan Rang - Thuận Nam - Cà Ná tập trung công nghiệp năng lượng, công nghiệp xanh và các ngành hỗ trợ.

Quy hoạch cũng định hướng hình thành vùng phát triển công nghiệp mới phía Tây cao tốc Bắc - Nam, trên hành lang quốc lộ 26, quốc lộ 27C và các trục kết nối Tây Nguyên. Khu vực này tập trung các khu công nghiệp Ninh Xuân 1, Ninh Xuân 2 và các cụm công nghiệp địa phương, ưu tiên công nghiệp chế biến nông - lâm sản, vật liệu xây dựng và công nghiệp hỗ trợ.

Đối với thương mại, dịch vụ, định hướng phát triển đồng thời thương mại truyền thống và thương mại điện tử; hình thành các trung tâm thương mại gắn với khu vực đô thị, đầu mối giao thông và cửa ngõ. Quy hoạch đề xuất 3 trung tâm hội chợ - triển lãm xúc tiến thương mại cấp tỉnh tại phường Nha Trang, phường Phan Rang - Đông Hải và khu vực Cam Lâm. Hệ thống logistics được phát triển gắn với cảng biển, các đầu mối ga đường sắt; hình thành trung tâm logistics trong Khu kinh tế Vân Phong và các trung tâm logistics tại Nam Cam Ranh, Ninh Chữ, Cà Ná.

Du lịch được tổ chức thành 7 không gian trọng điểm, gồm khu vực vịnh Vân Phong; Nha Trang và phụ cận; Cam Lâm - Cam Ranh; vịnh Vĩnh Hy - Núi Chúa; Phan Rang - Tháp Chàm - Ninh Chữ; khu vực Nam Núi Dinh - Cà Ná; cùng không gian du lịch sinh thái núi rừng tại các xã phía Tây. Các sản phẩm du lịch được định hướng gắn với nghỉ dưỡng, du lịch biển đảo, văn hóa, di sản, sinh thái, thể thao biển và trải nghiệm cộng đồng.

Trong lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp, quy hoạch chú trọng xây dựng vùng sản xuất lúa giống chất lượng cao tại các địa phương có điều kiện phù hợp; phát triển nông nghiệp đặc thù tại Ninh Hải, Ninh Phước với các sản phẩm như nho, rau quả, cừu, dê. Phát triển nuôi trồng thủy sản trên biển theo hướng công nghệ cao, ưu tiên liên kết các vùng nuôi và hạn chế xung đột với những ngành kinh tế khác. Đảo Bích Đầm được định hướng phát triển thành làng chài kiểu mẫu, gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống và nâng cao sinh kế bền vững cho người dân.

Đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và xã hội

Quy hoạch xác định giao thông là nền tảng kết nối các cực tăng trưởng và mở rộng không gian phát triển. Đối với đường bộ, định hướng mở rộng cao tốc Bắc - Nam phía Đông lên 6 làn xe, hoàn thiện cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột với 4 làn xe; đầu tư cao tốc Nha Trang - Liên Khương và Phan Rang - Liên Khương - Buôn Ma Thuột. Các tuyến quốc lộ 1, 26, 26B, 27, 27B, 27C được cải tạo, nâng cấp; xây dựng một số tuyến tránh quốc lộ 1 và hoàn thiện mạng lưới đường tỉnh, đường đô thị, đường xã.

Về đường sắt, quy hoạch định hướng nâng cấp tuyến Hà Nội - Thành phố Hồ Chí Minh, phát triển đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam; bố trí các ga hành khách tại Diên Khánh, Tháp Chàm, ga hàng hóa tại Bắc Ninh Hòa. Đồng thời, nghiên cứu chuyển đổi ga Nha Trang thành ga đường sắt đô thị, xây dựng ga mới tại Vĩnh Trung và bổ sung các ga hỗn hợp tại Cam An, Vạn Thắng.

Hệ thống cảng biển tại Bắc Vân Phong, Nam Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh, Ninh Chữ và Cà Ná được ưu tiên đầu tư, mở rộng, hiện đại hóa. Về hàng không, nâng cấp Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh đạt cấp 4E; xây dựng mới Cảng hàng không quốc tế Vân Phong cấp 4E và Cảng hàng không nội địa Thành Sơn cấp 4C. Vận tải công cộng, đường sắt đô thị cũng được nghiên cứu phát triển, kết nối các trung tâm đô thị, sân bay và khu du lịch trọng điểm.

Về năng lượng, nhu cầu cấp điện dự kiến khoảng 5.000 MVA vào năm 2040 và 6.900 MVA vào năm 2050; tổng công suất nguồn điện khoảng 25.000 - 28.000 MW. Quy hoạch định hướng phát triển lưới điện 500kV, 220kV, 110kV; triển khai các dự án điện hạt nhân tại xã Vĩnh Hải, Phước Dinh theo quy hoạch và phát triển năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời.

Hệ thống cấp nước được định hướng nâng cấp, mở rộng, đầu tư mới, phát triển mạng lưới liên xã, liên vùng. Đến năm 2050, nhu cầu cấp nước dự kiến khoảng 1,7 triệu m³/ngày đêm; xây dựng tối thiểu 16 công trình cấp nước tập trung mới và nâng cấp 19 công trình hiện hữu. Đối với thoát nước, xử lý nước thải, quy hoạch dự kiến tổng lượng nước thải sinh hoạt khoảng 870.000 m³/ngày đêm; nâng cấp các trạm hiện có và xây dựng mới các trạm xử lý tập trung tại nhiều khu vực.

Đến năm 2050, lượng chất thải rắn phát sinh dự kiến khoảng 11.300 tấn/ngày đêm. Quy hoạch đặt mục tiêu thu gom 100% chất thải rắn sinh hoạt tại đô thị và tối thiểu 95% tại nông thôn; đẩy mạnh phân loại tại nguồn, tái chế, đốt thu hồi năng lượng và giảm chôn lấp.

Hạ tầng xã hội gồm y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao được đầu tư phù hợp với quy mô dân số. Về y tế, quy hoạch bố trí khoảng 160 - 260 ha đất, định hướng phát triển Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa thành bệnh viện khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, bố trí bệnh viện cấp vùng tại Vạn Ninh và phát triển các trung tâm chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng chất lượng cao.
Đối với giáo dục, đất dành cho trung tâm đào tạo, nghiên cứu dự kiến khoảng 410 - 510 ha đến năm 2050, tập trung tại Nha Trang, Diên Khánh, Cam Lâm, Ninh Hòa và Phan Rang - Tháp Chàm; ưu tiên mở rộng trường học tại các khu vực đô thị hóa, gia tăng dân số nhanh.

Về văn hóa, quy hoạch định hướng phát triển công nghiệp văn hóa, hệ thống thiết chế văn hóa hiện đại, bảo tồn và phát huy các di sản, di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, bản sắc văn hóa biển đảo, văn hóa Chăm và Raglai gắn với du lịch. Định hướng Khánh Hòa trở thành trung tâm thể thao biển, lễ hội văn hóa biển cấp quốc gia và quốc tế; Trung tâm Thể thao vùng duyên hải Nam Trung Bộ dự kiến đặt tại Nam Khánh Hòa, quy mô khoảng 60 - 100 ha.

Phát triển đô thị gắn với bảo vệ môi trường

Quy hoạch định hướng phát triển hệ thống công viên, quảng trường, không gian công cộng, lối đi bộ ven biển, ven sông và hồ điều hòa; kiểm soát chiều cao, mật độ xây dựng tại các khu vực có cảnh quan đặc sắc, hạn chế công trình che chắn tầm nhìn ra biển, vịnh, sông và bảo đảm lối tiếp cận cho mọi người, kể cả người khuyết tật.

Công tác bảo vệ môi trường tập trung kiểm soát phát thải, ô nhiễm; bảo vệ, phục hồi các hệ sinh thái rừng ngập mặn, san hô, cỏ biển, vùng cửa sông, ven bờ và hành lang đa dạng sinh học. Đồng thời, tăng cường kiểm soát tác động môi trường từ các dự án ven biển, lấn biển, du lịch đảo và nuôi trồng thủy sản; phát triển hạ tầng xanh, hệ thống quan trắc môi trường.

Quy hoạch cũng chú trọng hoàn thiện hệ thống thu gom, xử lý nước thải đạt quy chuẩn; kiểm soát bụi, khí thải, tiếng ồn, chất thải nguy hại và rác thải nhựa đại dương. Các khu xử lý chất thải rắn được định hướng ứng dụng công nghệ tiên tiến, tăng cường tái chế, giảm chôn lấp.

Phân kỳ thực hiện quy hoạch, xác định rõ trách nhiệm triển khai

Giai đoạn 2026 - 2030, tập trung hoàn thiện hệ thống quy hoạch, ưu tiên đầu tư hạ tầng kết nối, các công trình chiến lược và dự án động lực về thương mại tự do, trung tâm tài chính, đô thị lấn biển; hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội để đạt tiêu chí đô thị loại I.

Giai đoạn 2030 - 2040, hoàn thiện chuỗi đô thị ven biển theo mô hình đa cực, phát triển đô thị phía Tây và khu vực nông thôn, miền núi theo hướng sinh thái, bền vững; tiếp tục đầu tư giao thông công cộng, đường sắt, hành lang sinh thái và không gian công cộng.

Giai đoạn 2040 - 2050, hoàn thiện cấu trúc đô thị đa cực, đa trung tâm, phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, công nghiệp xanh, công nghiệp văn hóa và logistics; đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, xã hội, hạ tầng số và không gian bảo tồn. Sau năm 2050, tiếp tục phát triển hài hòa đô thị và nông thôn theo hướng hiện đại, sinh thái và có bản sắc.

Về tổ chức thực hiện, Thủ tướng Chính phủ giao UBND tỉnh Khánh Hòa công bố, công khai quy hoạch; xây dựng kế hoạch triển khai và tổ chức lập, điều chỉnh các quy hoạch cấp dưới bảo đảm phù hợp với quy hoạch chung. Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm về công tác thẩm định, lưu trữ hồ sơ, kiểm tra và hướng dẫn thực hiện; các bộ, ngành Trung ương phối hợp, hướng dẫn tỉnh triển khai quy hoạch theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Với tầm nhìn đến năm 2075, Quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa không chỉ định hướng mở rộng không gian đô thị mà còn xác lập mô hình phát triển dài hạn dựa trên liên kết vùng, kinh tế biển, dịch vụ - du lịch, công nghiệp công nghệ cao và năng lượng sạch. Cấu trúc đa cực, đa trung tâm cùng hệ thống hành lang kết nối được kỳ vọng tạo động lực phát triển đồng đều giữa khu vực ven biển và miền núi, phát huy lợi thế của từng địa bàn, từng bước hình thành đô thị biển hiện đại, xanh, thông minh và có sức cạnh tranh quốc tế.

Như Tuấn