TỈNH KHÁNH HÒA

20 năm trước, khi Ban Quản lý Khu kinh tế Vân Phong và Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Ninh Thuận (cũ) lần lượt được thành lập, Khu kinh tế Vân Phong và các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh vẫn đang ở những bước khởi đầu. Hạ tầng chưa đồng bộ, nguồn lực đầu tư còn hạn chế, số lượng dự án chưa nhiều. Việc hình thành các khu kinh tế, khu công nghiệp khi đó không chỉ nhằm tạo thêm quỹ đất cho sản xuất mà còn đặt nền móng cho quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Một góc Nam Vân Phong với rất nhiều doanh nghiệp hàng đầu của tỉnh. Ảnh minh họa (nguồn: baokhanhhoa.vn).

Sau 20 năm xây dựng và phát triển, từ những khu vực có xuất phát điểm còn nhiều khó khăn, Khu kinh tế Vân Phong và các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh đã từng bước hình thành diện mạo mới. Đến nay, toàn Khu kinh tế và các khu công nghiệp đã thu hút 285 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng 246.000 tỷ đồng; tổng vốn thực hiện đạt hơn 100.000 tỷ đồng, tạo việc làm cho khoảng 39.000 lao động. Năm 2025, doanh thu sản xuất, kinh doanh đạt trên 2,3 tỷ USD, kim ngạch xuất khẩu khoảng 1,3 tỷ USD, đóng góp ngân sách khoảng 2.800 tỷ đồng và chiếm khoảng 16,7% GRDP toàn tỉnh. Đây là kết quả của một hành trình dài, từ việc xây dựng những tuyến đường đầu tiên ở Khu kinh tế Vân Phong, từng bước đầu tư hạ tầng tại các khu công nghiệp, đến sự xuất hiện của những dự án công nghiệp, năng lượng, cảng biển và đô thị quy mô lớn, tạo nên những động lực tăng trưởng mới cho tỉnh.

Từ những nền móng đầu tiên

Ngày 11/3/2005, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 51/2005/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch Khu kinh tế Vịnh Vân Phong đến năm 2020. Trên cơ sở đó, ngày 24/7/2006, Ban Quản lý Khu kinh tế Vân Phong được thành lập trên cơ sở sáp nhập Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Khánh Hòa.

Tại tỉnh Ninh Thuận (cũ), ngày 7/6/2007, Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Ninh Thuận được thành lập. Những ngày đầu, cả hai đơn vị đều đối mặt với không ít khó khăn về hạ tầng, nguồn nhân lực và điều kiện hoạt động, từng bước hoàn thiện quy hoạch, xây dựng hạ tầng và tạo dựng môi trường thu hút đầu tư.

Năm 2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1570/QĐ-TTg ngày 21/7/2025, thành lập Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp tỉnh Khánh Hòa trên cơ sở hợp nhất hai Ban Quản lý, mở ra giai đoạn phát triển mới với không gian rộng hơn và những kỳ vọng mới.

Mười năm mở đường

Giai đoạn 2006 - 2015 là thời kỳ đặt nền móng cho sự phát triển của Khu kinh tế Vân Phong và hệ thống các khu công nghiệp. Tại Vân Phong, trước khi Ban Quản lý được thành lập, Khu kinh tế Vân Phong và Khu công nghiệp Suối Dầu có tổng cộng 26 dự án với tổng vốn đăng ký gần 7.000 tỷ đồng. Hạ tầng giao thông chưa đồng bộ, quỹ đất sạch còn hạn chế và khả năng thu hút các dự án lớn chưa cao. Vì vậy, một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất trong giai đoạn này là đầu tư hệ thống hạ tầng khung. Tuyến đường từ Quốc lộ 1A đến Đầm Môn dài 14,3 km với tổng mức đầu tư 998 tỷ đồng, đường vào kho xăng dầu ngoại quan Vân Phong, cải tuyến Tỉnh lộ 1B cùng các khu tái định cư Vĩnh Yên, Xóm Quán... từng bước được đầu tư. Những công trình này không chỉ góp phần hoàn thiện hạ tầng mà còn mở đường cho việc thu hút đầu tư, khai thác tiềm năng của Khu kinh tế Vân Phong.

Trong khi Khu kinh tế Vân Phong tập trung xây dựng hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế biển, cảng biển và công nghiệp, các khu công nghiệp cũng từng bước hình thành và thu hút những dự án sản xuất đầu tiên.

Khu công nghiệp Suối Dầu. (Ảnh: Bảo Anh).

Khu công nghiệp Suối Dầu, với diện tích 136 ha, trong giai đoạn này đã thu hút khoảng 21 dự án với tổng vốn đầu tư 2.920 tỷ đồng. Các dự án tập trung khá rõ vào lĩnh vực chế biến thủy sản và sản xuất cơ khí. Nhiều doanh nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu như Công ty TNHH Thịnh Hưng, Công ty TNHH Cá ngừ Việt Nam, Công ty TNHH MTV Seabery Products, Công ty TNHH Tín Thịnh đã đầu tư tại đây. Bên cạnh đó là các dự án sản xuất, gia công thiết bị cơ khí của Công ty TNHH Miboo Vina và Công ty TNHH ScaleAQ.

Hoạt động sản xuất tại một doanh nghiệp trong Khu công nghiệp Suối Dầu. (Ảnh: Bảo Anh).

Tại tỉnh Ninh Thuận (cũ), Khu công nghiệp Thành Hải và Khu công nghiệp Phước Nam cũng từng bước đầu tư hạ tầng và thu hút đầu tư. Trong giai đoạn này, hai khu công nghiệp thu hút khoảng 10 dự án với tổng vốn khoảng 1.800 tỷ đồng, tập trung vào các lĩnh vực sản xuất thuốc lá, nước giải khát, chế biến thực phẩm. Một số dự án như Nhà máy Bia Sài Gòn - Ninh Thuận, Nhà máy Thuốc lá Sài Gòn đã đi vào hoạt động, tạo nguồn thu và duy trì hoạt động sản xuất ổn định trong nhiều năm.

Cùng với sự phát triển của các khu công nghiệp, Khu kinh tế Vân Phong cũng bắt đầu xuất hiện những nhà đầu tư tiên phong. Trong đó, Công ty TNHH Đóng tàu HD Hyundai Việt Nam từng bước chuyển từ hoạt động sửa chữa sang đóng mới tàu biển từ năm 2008, đặt nền móng cho ngành công nghiệp đóng tàu tại khu vực Nam Vân Phong. Đến hết giai đoạn 2006 - 2015, Khu kinh tế Vân Phong, bao gồm Khu công nghiệp Ninh Thủy, đã thu hút 85 dự án, trong đó có 16 dự án FDI, với tổng vốn đăng ký 37.000 tỷ đồng, gấp 7,4 lần so với trước khi thành lập Khu kinh tế.

Khi các khu công nghiệp mở rộng không gian phát triển

Bước sang giai đoạn 2016 - 2025, cùng với sự tăng tốc của Khu kinh tế Vân Phong, hệ thống các khu công nghiệp cũng có bước phát triển rõ nét hơn. 

Khu công nghiệp Du Long. Ảnh minh họa (nguồn: baokhanhhoa.vn).

Tại các khu công nghiệp, một bước chuyển quan trọng là sự tham gia của những chủ đầu tư hạ tầng mới, có năng lực và kinh nghiệm hơn. Hạ tầng tại Khu công nghiệp Phước Nam, Khu công nghiệp Du Long và các khu công nghiệp khác từng bước được đầu tư đồng bộ, tạo điều kiện để thu hút doanh nghiệp.

Trong giai đoạn này, Khu công nghiệp Suối Dầu thu hút thêm khoảng 24 dự án, trong đó có 3 dự án FDI, với tổng vốn đăng ký khoảng 1.891 tỷ đồng. Các khu công nghiệp Thành Hải, Phước Nam và Du Long thu hút khoảng 47 dự án, trong đó có 3 dự án FDI, với tổng vốn đăng ký khoảng 8.626 tỷ đồng. Nhiều dự án tập trung vào các lĩnh vực may mặc, sản xuất đồ chơi trẻ em, gia công cơ khí, sản xuất vật liệu xây dựng, chế biến gỗ và xây dựng nhà xưởng cho thuê. Đáng chú ý, một số dự án đã tạo việc làm với quy mô lớn. Nhà máy sản xuất đồ chơi trẻ em của Công ty TNHH Innoflower KOREA tại Khu công nghiệp Phước Nam và Khu công nghiệp Du Long giải quyết việc làm cho trên 10.000 lao động. Nhà máy may Hoàng Thành Đô Lương tại Khu công nghiệp Phước Nam giải quyết việc làm cho trên 5.000 lao động.

Sự phát triển của các khu công nghiệp không chỉ thể hiện ở số lượng dự án mà còn ở khả năng giải quyết việc làm và hình thành các ngành sản xuất mới. Nếu ở giai đoạn đầu, các dự án chủ yếu tập trung vào chế biến thực phẩm, đồ uống và một số ngành sản xuất truyền thống thì giai đoạn sau đã mở rộng sang may mặc, đồ chơi, cơ khí, vật liệu xây dựng, chế biến gỗ và công nghiệp hỗ trợ.

Khu kinh tế Vân Phong tạo những dự án động lực

Song hành với sự phát triển của hệ thống khu công nghiệp, Khu kinh tế Vân Phong bước vào giai đoạn phát triển mới với định hướng rõ hơn về công nghiệp, cảng biển, logistics, năng lượng và đô thị. Đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Vân Phong đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050 cùng 19 đồ án quy hoạch phân khu được phê duyệt đã tạo cơ sở pháp lý cho việc thu hút các dự án lớn. Hạ tầng giao thông tiếp tục được đầu tư. Qua 20 năm, Ban Quản lý đã đầu tư và đưa vào quản lý, khai thác hơn 45 km đường giao thông trong Khu kinh tế. Đây cũng là giai đoạn những dự án động lực dần hình thành rõ nét. Công ty TNHH Đóng tàu HD Hyundai Việt Nam mở rộng vốn đầu tư từ 250 triệu USD trước năm 2015 lên 350 triệu USD vào năm 2025. Đến nay, nhà máy đã đóng mới 189 tàu, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động và hình thành hệ sinh thái các nhà thầu phụ trong lĩnh vực đóng tàu.

Trong lĩnh vực năng lượng, Nhà máy Nhiệt điện BOT Vân Phong 1 với tổng vốn đầu tư khoảng 2,58 tỷ USD được khởi công năm 2019 và đi vào hoạt động từ tháng 1-2024. Nhà máy đóng góp cho ngân sách địa phương khoảng 1.000 tỷ đồng mỗi năm và cung cấp khoảng 8,5 tỷ kWh điện mỗi năm.

Trong lĩnh vực cảng biển, các dự án Bến cảng tổng hợp Bắc Vân Phong, Bến cảng tổng hợp Nam Vân Phong và hệ thống cảng chuyên dùng từng bước khai thác lợi thế vùng nước sâu của Vân Phong. Đến năm 2020, lượng hàng hóa thông qua các cảng đạt trung bình trên 3 triệu tấn mỗi năm.

Giai đoạn 2016 - 2025, Khu kinh tế Vân Phong, bao gồm Khu công nghiệp Ninh Thủy, thu hút 66 dự án, trong đó có 10 dự án FDI, với tổng vốn đầu tư 160.000 tỷ đồng. Nhiều dự án lớn trong lĩnh vực đô thị, hạ tầng khu công nghiệp cũng được thu hút, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Những khu công nghiệp ngày càng khẳng định vai trò

Sau 20 năm, hệ thống các khu công nghiệp trên địa bàn đã từng bước khẳng định vai trò trong phát triển công nghiệp và giải quyết việc làm. Đến nay, Khu công nghiệp Suối Dầu thu hút 60 dự án và đạt tỷ lệ lấp đầy 100%. Khu công nghiệp Thành Hải thu hút 25 dự án, cũng đạt tỷ lệ lấp đầy 100%. Khu công nghiệp Phước Nam hiện thu hút 20 dự án, đạt tỷ lệ lấp đầy 68,48%; Khu công nghiệp Ninh Thủy thu hút 34 dự án, đạt tỷ lệ lấp đầy 72,78%. Khu công nghiệp Du Long thu hút 11 dự án, đạt tỷ lệ lấp đầy 15,09%.

Dấu ấn sau 20 năm

Những bước phát triển trong từng giai đoạn đã tạo nên diện mạo mới cho Khu kinh tế Vân Phong và hệ thống các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh. Sau 20 năm xây dựng và phát triển, từ những khu vực có xuất phát điểm còn nhiều khó khăn, Khu kinh tế Vân Phong và các khu công nghiệp đã từng bước hoàn thiện hạ tầng, mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực thu hút đầu tư. Không chỉ tăng về số lượng dự án và quy mô vốn, Khu kinh tế Vân Phong và các khu công nghiệp cũng từng bước hình thành những lĩnh vực sản xuất có vai trò quan trọng. Khu kinh tế Vân Phong nổi bật với các dự án công nghiệp đóng tàu, năng lượng, cảng biển; trong khi hệ thống các khu công nghiệp tiếp tục là địa bàn tập trung các ngành sản xuất, chế biến và tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động. Những kết quả đó là dấu ấn của sự nỗ lực, cống hiến trong suốt 20 năm của nhiều thế hệ lãnh đạo, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp tỉnh, cùng sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, các nhà đầu tư.

Ông Lâm Đông – Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh (thứ 2 từ trái qua) trao cờ thi đua của Chính phủ cho Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp tỉnh. (nguồn: khanhhoa.gov.vn).

Ông Nguyễn Khắc Hà (bìa phải) và đại diện Bộ Tài chính trao cờ thi đua của Bộ Tài chính cho Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp tỉnh. (nguồn: khanhhoa.gov.vn).

Mở ra một không gian phát triển mới

Năm 2025, việc hợp nhất Ban Quản lý Khu kinh tế Vân Phong và Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Ninh Thuận thành Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp tỉnh Khánh Hòa đã mở ra một giai đoạn mới. Nếu như trước đây, quá trình phát triển được triển khai tại hai địa phương với những lợi thế riêng thì nay, việc hợp nhất tạo điều kiện để xây dựng một không gian phát triển có tính liên kết cao hơn. Khu kinh tế Vân Phong với lợi thế về cảng biển, công nghiệp và kinh tế biển được kết nối với hệ thống các khu công nghiệp từ Suối Dầu, Ninh Thủy đến Thành Hải, Du Long, Phước Nam và các khu công nghiệp được quy hoạch trong thời gian tới.

Ngày 25/7/2026, phát biểu tại lễ kỷ niệm 20 năm hình thành và phát triển Ban Quản lý Khu Kinh tế và Khu Công nghiệp tỉnh Khánh Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Hòa Nam nhấn mạnh, Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị đã mở ra một tầm nhìn phát triển mới cho Khánh Hòa, với mục tiêu xây dựng tỉnh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, trung tâm kinh tế biển lớn của cả nước. Cùng với đó, yêu cầu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới đòi hỏi chúng ta phải có tư duy đột phá, cách làm mới và những động lực tăng trưởng đủ mạnh. Trong định hướng đó, tỉnh xác định Khu kinh tế Vân Phong và các khu công nghiệp không chỉ là địa bàn thu hút đầu tư, mà phải trở thành "không gian phát triển chiến lược, là cực tăng trưởng mới, nơi thử nghiệm những mô hình quản trị hiện đại, những cơ chế vượt trội, tiến tới hình thành một khu vực phát triển năng động, có sức cạnh tranh trong khu vực.

Để thực hiện mục tiêu này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Hòa Nam đề nghị Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức hoạt động; biến tiềm năng và quy hoạch thành những công trình, dự án cụ thể. Cùng với đó, nâng cao chất lượng thu hút đầu tư, chuyển mạnh từ số lượng sang chất lượng; ưu tiên các dự án công nghiệp công nghệ cao, cảng biển, logistics, năng lượng sạch, công nghiệp hỗ trợ và đô thị hiện đại; kiên trì mục tiêu phát triển xanh, bền vững. Ông Trần Hòa Nam cũng đề nghị Ban Quản lý chủ động nghiên cứu, tham mưu các cơ chế, chính sách đột phá cho Khu kinh tế Vân Phong, hướng tới mô hình phát triển có tính cạnh tranh cao, phù hợp với định hướng nghiên cứu các mô hình khu kinh tế đặc biệt trong tương lai. Đồng thời, tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ có khát vọng, bản lĩnh và năng lực đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới.

Những nền móng được tạo dựng trong 20 năm qua đang mở ra một chặng đường phát triển mới. Với không gian phát triển rộng hơn sau hợp nhất, cùng yêu cầu đổi mới mạnh mẽ trong tư duy, phương thức quản lý và thu hút đầu tư, Khu kinh tế Vân Phong và các khu công nghiệp được kỳ vọng tiếp tục trở thành những động lực quan trọng, đóng góp mạnh mẽ hơn vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Khánh Hòa trong giai đoạn tới.

Như Tuấn